Νόμπελ Φυσικής 2025: Αυτοί είναι οι τρεις ερευνητές που βραβεύτηκαν – Έφεραν τα κβαντικά φαινόμενα στον μακρόκοσμο

Athensmagazine Ορίστε μας ως προτεινόμενη πηγή ειδήσεων στο Google

Οι John Clarke, Michel Devoret και John Martinis τιμήθηκαν με το φετινό βραβείο Νόμπελ Φυσικής που ανακοινώθηκε στη Σουηδική Βασιλική Ακαδημία Επιστημών στη Στοκχόλμη το πρωί της Τρίτης 07/10. Σύμφωνα με την Σουηδική Ακαδημία, οι τρεις επιστήμονες βραβεύτηκαν χάρη στα τα πειράματα που κατέδειξαν πώς η κβαντική διάνοιξη σηράγγων μπορεί να παρατηρηθεί σε μακροσκοπική κλίμακα, με τη συμμετοχή πολλών σωματιδίων.

Νόμπελ Φυσικής για τους ερευνητές που έφεραν τα κβαντικά φαινόμενα στον μακρόκοσμο

Οι John Clarke, Michel Devoret και John Martinis χρησιμοποίησαν μια σειρά πειραμάτων για να αποδείξουν ότι οι παράξενες ιδιότητες του κβαντικού κόσμου μπορούν να γίνουν συγκεκριμένες σε ένα σύστημα αρκετά μεγάλο για να κρατηθεί στο χέρι. Το υπεραγώγιμο ηλεκτρικό τους σύστημα μπορούσε να διασχίσει σήραγγα από τη μία κατάσταση στην άλλη, σαν να περνούσε κατευθείαν μέσα από έναν τοίχο. Έδειξαν επίσης ότι το σύστημα απορροφούσε και εξέπεμπε ενέργεια σε δόσεις συγκεκριμένων μεγεθών, ακριβώς όπως προέβλεπε η κβαντομηχανική.

Υπενθυμίζεται ότι έχουν απονεμηθεί 118 βραβεία Νόμπελ Φυσικής σε 226 άτομα από το 1901. Από τους νικητές 5 ήταν γυναίκες. Ο νεότερος νικητής ήταν ο 25 ετών Lawrence Bragg και ο γηραιότερος ήταν ο 96χρονος Arthur Ashkin. Ο John Bardeen είναι ο μόνος που έλαβε δυο φορές το βραβείο.

Νόμπελ Ιατρικής 2025: Αυτοί οι επιστήμονες βραβεύτηκαν για τη συμβολή τους στην προστασία από τα αυτοάνοσα

Τρεις διακεκριμένοι επιστήμονες – δύο από τις Ηνωμένες Πολιτείες και ένας από την Ιαπωνία – τιμήθηκαν με το φετινό Νόμπελ Φυσιολογίας ή Ιατρικής για τις σημαντικές τους ανακαλύψεις σχετικά με τους μηχανισμούς ρύθμισης του ανοσοποιητικού συστήματος, όπως ανακοίνωσε η επιτροπή απονομής στο Ινστιτούτο Καρολίνσκα της Στοκχόλμης.

Οι βραβευθέντες Μέρι Μπράνκοου, Φρεντ Ράμσντελ και Σίμον Σακαγκούτσι θα μοιραστούν το χρηματικό έπαθλο, ύψους 11 εκατομμυρίων σουηδικών κορωνών (περίπου 1,2 εκατομμύρια δολάρια), που συνοδεύει τη διάκριση.

Κύρια συμβολή τους ήταν ότι αναγνώρισαν τα «ρυθμιστικά Τ-κύτταρα», τα οποία εμποδίζουν το ανοσοποιητικό σύστημα να επιτίθεται σε υγιείς ιστούς. Οι τρεις επιστήμονες ανακάλυψαν τους μηχανισμούς της «περιφερειακής ανοσιακής ανοχής» και έθεσαν τις βάσεις για την ανάπτυξη νέων θεραπειών, μεταξύ άλλων για τον καρκίνο και τις αυτοάνοσες ασθένειες, ανέφερε η επιτροπή.

«Οι ανακαλύψεις τους είχαν αποφασιστική σημασία προκειμέμνου να κατανοήσουμε πώς λειτουργεί το ανοσοποιητικό σύστημα και γιατί δεν αναπτύσσουμε όλοι σοβαρές αυτοάνοσες ασθένειες» δήλωσε ο πρόεδρος της Επιτροπής Νόμπελ Όλε Κέμπε.

O Σίμον Σακαγκούτσι του Πανεπιστημίου της Οσάκα, σήμερα 74 ετών, άνοιξε τον δρόμο το 1995, όταν οι περισσότεροι βιολόγοι πίστευαν ότι η προστασία των υγιών ιστών από εσφαλμένες επιθέσεις του ανοσοποιητικού συστήματος ήταν αποκλειστική λειτουργία του θύμου αδένα, ο οποίος καταστρέφει ορισμένα προβληματικά κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος μέσω μιας διαδικασίας που ονομάστηκε «κεντρική ανοχή». Ο Σαμαγκούτσι όμως ανακάλυψε μια εντελώς νέα κατηγορία ανοσιακών κυττάρων που προστατεύουν τον οργανισμό από αυτοάνοσα νοσήματα.

Τη σκυτάλη πήραν στη συνέχεια η Μέρι Μπράνκοου του Ινστιτούτου Βιολογίας Συστημάτων στο Σιάτλ, σήμερα 64 ετών, και ο Φρεντ Ράμσντελ της εταιρείας βιοτεχνολογίας Sonoma Biotherapeutics, 65 ετών. To 2001, οι δύο ερευνητές ανακάλυψαν με πειράματα σε ποντίκια ότι οι ένα γονίδιο που ονόμασαν Foxp3 προστατεύει από τα αυτοάνοσα νοσήματα. Μεταλλάξεις του γονιδίου αυτού προκαλούν τη σοβαρή αυτοάνοση ασθένεια IPEX.

Δύο χρόνια αργότερα, ο Σακαγκούτσι συνέδεσε τα ευρήματα αποδεικνύοντας ότι το γονίδιο Foxp3 ελέγχει την ανάπτυξη των κυττάρων που είχε ανακαλύψει το 1995. Τα κύτταρα αυτά, γνωστά πλέον ως ρυθμιστικά Τ-κύτταρα, παρακολουθούν άλλα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος και εμποδίζουν εσφαλμένες επιθέσεις.

Οι τρεις ερευνητές θα παραλάβουν τα μετάλλια του βραβείου στην τελετή απονομής που πραγματοποιείται κάθε χρόνο στις 10 Δεκεμβρίου στη Στοκχόλμη, με εξαίρεση το Νόμπελ Ειρήνης, το οποίο απονέμεται συνήθως την ίδια ημερομηνία στο Όσλο. Το βραβείο Φυσιολογίας-Ιατρικής είναι το πρώτο Νόμπελ που ανακοινώνεται. Ακολουθούν την Τρίτη το Νόμπελ Φυσικής, την Τετάρτη το Χημείας, την Πέμπτη το Λογοτεχνίας, την Παρασκευή το Ειρήνης και τη Δευτέρα το Οικονομικών.