Τρία χρόνια από την δολοφονία της Μαχσά Αμινί: Ένας θάνατος που έγινε κραυγή ελευθερίας στο Ιράν

Athensmagazine Ορίστε μας ως προτεινόμενη πηγή ειδήσεων στο Google

Στις 16 Σεπτεμβρίου συμπληρώθηκαν τρία χρόνια από τη δολοφονία της 22χρονης Μαχσά Αμινί, η οποία πέθανε το 2022 μετά τη σύλληψή της επειδή δεν φορούσε σωστά το χιτζάμπ. Ο θάνατός της πυροδότησε μαζικές διαδηλώσεις σε ολόκληρο το Ιράν και αποτέλεσε την απαρχή του κινήματος «Γυναίκες, Ζωή, Ελευθερία», που συγκλόνισε τη χώρα για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Ποια ήταν η Μαχσά Αμινί

Η ιστορία της Μαχσά Αμινί (Mahsa Amini) αποτελεί ένα καθοριστικό σημείο για το σύγχρονο Ιράν και έχει γίνει παγκόσμιο σύμβολο του αγώνα για τα δικαιώματα των γυναικών και την ελευθερία. Η Μαχσά πέθανε σε νοσοκομείο της Τεχεράνης, τρεις ημέρες αφού είχε συλληφθεί από την «Αστυνομία Ηθών».  Η αστυνομία δήλωσε ότι υπέστη καρδιακή προσβολή, αν και αυτόπτες μάρτυρες και η οικογένειά της υποστήριξαν ότι ξυλοκοπήθηκε βάναυσα από τους αστυνομικούς.

Με αφορμή την τρίτη επέτειο από τον θάνατό της, Ιρανές γυναίκες που δραστηριοποιούνται στις τέχνες, τη λογοτεχνία και την πολιτική απέτισαν φόρο τιμής στη μνήμη της, υπογραμμίζοντας ότι το κίνημα που γεννήθηκε τότε εξακολουθεί να υφίσταται και έχει επιφέρει σημαντικές αλλαγές στην κοινωνία.

«Το σημαντικότερο επίτευγμα ήταν ότι οι γυναίκες έδειξαν τη δύναμή τους»

Η Σεντιγκέχ Βασμάγκι, συγγραφέας, δήλωσε σύμφωνα με το Iran International, ότι ο θάνατος της Μαχσά Αμινί ήταν «η σπίθα που άναψε ένα ιστορικό κίνημα». «Αυτό το κίνημα μετέφερε τις γυναίκες από το περιθώριο στο κέντρο της κοινωνίας και έδειξε ότι δεν είναι πλέον στο περιθώριο», πρόσθεσε.

Τόνισε ότι οι διαδηλώσεις ξεπέρασαν το ζήτημα του χιτζάμπ. «Το σημαντικότερο επίτευγμα ήταν ότι οι γυναίκες έδειξαν τη δύναμή τους και άλλαξαν τον τρόπο σκέψης της κοινωνίας. Σήμερα πολλοί άνδρες υπερασπίζονται τα δικαιώματα των γυναικών και πιστεύουν ότι το φύλο δεν πρέπει να αποτελεί βάση για διακρίσεις», είπε.

Η Ζάχρα Ραχνάβαρντ, ακαδημαϊκός, καλλιτέχνιδα και πολιτικός που βρίσκεται σε κατ’ οίκον περιορισμό, δήλωσε ότι «οι Ιρανές γυναίκες, παρά τις ικανότητές τους, είναι ανάμεσα στις πιο καταπιεσμένες στον κόσμο» λόγω των διακρίσεων στους νόμους και τις πολιτικές.

Περιέγραψε τον θάνατο της Μαχσά Αμινί ως «μαστίγιο στη συνείδηση του έθνους» και υπογράμμισε ότι η εξέγερση «έδωσε στο έθνος ελπίδα για ένα μέλλον ελεύθερο από καταπίεση, οπισθοδρόμηση και διακρίσεις», σύμφωνα με το ίδιο μέσο.

Η ηθοποιός Παντέα Μπαχράμ, στην οποία έχει απαγορευτεί να εργαστεί στο Ιράν, αναδημοσίευσε μήνυμα του πατέρα της Αμινί και έγραψε στο Instagram: «Το όνομά σου είναι υπενθύμιση της αρχής μιας νέας εποχής… χτισμένης με θάρρος, φόβο, αντίσταση, οργή, αίμα και κατά στιγμές τρέλα. Τιμή στα κορίτσια».

Μια άλλη ηθοποιός που έχει αποκλειστεί από την εργασία, η Καταγιούν Ριαχί, επέκρινε τον αποκλεισμό των καλλιτεχνών που διαφωνούν, γράφοντας: «Ο κανόνας του παιχνιδιού είναι ξεκάθαρος: ή είσαι μαζί μας ή εναντίον μας. Ο αποκλεισμός επιτυγχάνεται είτε μέσω συκοφαντίας είτε μέσω λήθης». Τόνισε πως οι νεότερες γενιές «δεν θα αποδεχθούν αυτούς τους κανόνες» και κάλεσε σε ελπίδα για «ένα φωτεινότερο μέλλον».

Η Ναρτζές Μοχαμαντί, βραβευμένη με Νόμπελ Ειρήνης και φυλακισμένη ακτιβίστρια, δήλωσε σε συνέντευξή της ότι «το κίνημα είναι ζωντανό και συνεχίζεται, και η ζωντάνια του είναι ορατή στον ιστό της κοινωνίας», όπως αναφέρει το Iran International.

Επεσήμανε ότι η εθελοντική ανυπακοή των γυναικών στους κανόνες για το χιτζάμπ έχει αποδυναμώσει τον έλεγχο του κράτους: «Η Ισλαμική Δημοκρατία δεν έχει πλέον την ίδια δύναμη ούτε καν για να διοργανώνει επίσημες εκδηλώσεις».

Ένας αγώνας που δεν έχει τελειώσει

Μια πηγή κοντά στην οικογένεια δήλωσε στο Radio Farda του RFE/RL στις 16 Σεπτεμβρίου, την τρίτη επέτειο του θανάτου της Αμίνι, ότι ο πατέρας της, Αμτζάντ Αμίνι, κλήθηκε από αξιωματούχους των μυστικών υπηρεσιών στο Σαγκέζ, στην επαρχία Κουρδιστάν του Ιράν, και προειδοποιήθηκε να μην προβεί σε καμία ενέργεια για να τιμήσει την επέτειο.

Βίντεο που δημοσιεύτηκαν στο διαδίκτυο έδειχναν καταστήματα στο Σαγκέζ κλειστά στις 16 Σεπτεμβρίου, σε μια ενέργεια που περιγράφηκε ως απεργία των τοπικών καταστηματαρχών για να τιμήσουν τη μαύρη επέτειο.

Εν τω μεταξύ, μικρές διάσπαρτες διαμαρτυρίες αναφέρθηκαν αργότερα στις 16 Σεπτεμβρίου σε διάφορες πόλεις, συμπεριλαμβανομένων του Καράτζ και της συνοικίας Σαδεγκίε της Τεχεράνης, όπου βίντεο έδειχναν διαδηλωτές να φωνάζουν: «Θάνατος στον δικτάτορα».

Η πηγή, που ζήτησε να παραμείνει ανώνυμη, ανέφερε ότι οι δυνάμεις ασφαλείας έχουν σταθμεύσει έξω από το σπίτι της οικογένειας στο Σαγκέζ από τις 14 Σεπτεμβρίου και παρακολουθούν τις κινήσεις τους.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες, οι δυνάμεις ασφαλείας μπλόκαραν επίσης την πρόσβαση στο νεκροταφείο Αϊτσι, όπου είναι θαμμένη η Αμίνι, για να εμποδίσουν τους επισκέπτες να φτάσουν στον τάφο της. Η οικογένεια επίσης δεν επιτράπηκε να επισκεφθεί τον χώρο.

Πηγές του Radio Farda πρόσθεσαν ότι οι αρχές μπλόκαραν τις οδούς πρόσβασης στο νεκροταφείο, απελευθερώνοντας νερό από το φράγμα Cheragh Weis στην κοίτη του ποταμού Saqqez.

Παρόμοια μέτρα είχαν ληφθεί πέρυσι, στην δεύτερη επέτειο του θανάτου της Amini, που είχε πυροδοτήσει διαμαρτυρίες σε ολόκληρο το Ιράν. Κατά τη διάρκεια αυτών των διαδηλώσεων, οι γυναίκες έβγαλαν τις μαντίλες τους και πολλές φώναζαν συνθήματα κατά του κληρικού κατεστημένου, συμπεριλαμβανομένου του ανώτατου ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ.

Οι ιρανικές αρχές αντέδρασαν με βίαιη καταστολή, σκοτώνοντας περισσότερους από 500 ανθρώπους και συλλαμβάνοντας περισσότερους από 20.000.