Καρκίνος του δέρματος: Πώς επηρεάζεται το καλοκαίρι και πότε είναι σοβαρά τα σημάδια

Athensmagazine Ορίστε μας ως προτεινόμενη πηγή ειδήσεων στο Google

Ο καρκίνος του δέρματος είναι από τους πιο συχνούς, αλλά και μεταξύ των πλέον ιάσιμων τύπων καρκίνου, ιδιαίτερα όταν εντοπιστεί εγκαίρως. Οι συνηθέστερες μορφές περιλαμβάνουν το βασικοκυτταρικό και το ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα, καθώς και το μελάνωμα — κάθε μία με διαφορετική πορεία εξέλιξης και σοβαρότητα.

Τα σημάδια που αρχικά φαίνονται αθώα αλλά πρέπει να μας ανησυχήσουν: από πληγές που δεν επουλώνονται και αιμορραγούν, μέχρι αλλαγές σε ελιές ή νέες βλάβες που εμφανίζουν ασύμμετρο σχήμα, πολλαπλά χρώματα ή διάμετρο μεγαλύτερη των 6 mm. Σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν η κνησμός, η σκλήρυνση της βλάβης και το «ugly duckling sign», όπου μία ελιά ξεχωρίζει εμφανώς μεταξύ των άλλων.

Ανάλογα με την τελική εικόνα, εφαρμόζονται θεραπευτικές μέθοδοι όπως χειρουργική αφαίρεση, ακτινοθεραπεία, κρυοθεραπεία ή ακόμη και στοχευμένες και ανοσοθεραπείες — ειδικά στο μελάνωμα, όπου οι επιλογές είναι πλέον ευρύτερες και πιο αποτελεσματικές.

Πώς ο ήλιος επηρεάζει την υγεία του δέρματος το καλοκαίρι

Παρά τη συχνή σύνδεση της νόσου με το καλοκαίρι — λόγω της έκθεσης στις υπεριώδεις ακτίνες, ο καρκίνος του δέρματος απασχολεί όλο τον χρόνο. Η πρόληψη είναι κομβικής σημασίας και περιλαμβάνει τη σωστή χρήση αντηλιακού υψηλής προστασίας, αποφυγή παρατεταμένης ηλιακής έκθεσης, τακτική αυτοεξέταση του δέρματος και προληπτική επίσκεψη σε δερματολόγο, ακόμη και όταν δεν υπάρχουν εμφανή συμπτώματα.

Η συχνή εμφάνιση ηλιακών εγκαυμάτων, ιδιαίτερα στην παιδική ηλικία, αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης μελανώματος αργότερα στη ζωή . Επιπλέον, η αθροιστική ηλιακή έκθεση, όπως η παρατεταμένη παραμονή στον ήλιο χωρίς προστασία, συνδέεται με την ανάπτυξη βασικοκυτταρικού και ακανθοκυτταρικού καρκινώματος .

Τι είναι ο καρκίνος του δέρματος και ποιοι τύποι υπάρχουν;

Ο καρκίνος του δέρματος είναι μια κακοήθης νόσος που ξεκινά όταν ορισμένα κύτταρα του δέρματος αποκτούν τη δυνατότητα να πολλαπλασιάζονται ανεξέλεγκτα. Η διαδικασία αυτή συνήθως πυροδοτείται από βλάβες στο γενετικό υλικό (DNA) των κυττάρων, κυρίως λόγω έκθεσης στην υπεριώδη (UV) ακτινοβολία από τον ήλιο ή το solarium. Οι βλάβες αυτές οδηγούν σε μεταλλάξεις που μετατρέπουν τα φυσιολογικά κύτταρα σε καρκινικά, δημιουργώντας όγκους.

Ο καρκίνος δέρματος μπορεί να εμφανιστεί σε περιοχές του σώματος που εκτίθενται συχνά στον ήλιο – όπως το πρόσωπο, τα αυτιά, ο λαιμός, τα χέρια – αλλά και σε σημεία που δεν εκτίθενται καθόλου, γεγονός που καταδεικνύει τη σημασία της τακτικής δερματολογικής αξιολόγησης. Ανάλογα με τον τύπο κυττάρου από τον οποίο ξεκινά η ανάπτυξη της κακοήθειας, ο καρκίνος του δέρματος διακρίνεται σε τρεις βασικούς τύπους:

Οι τύποι του καρκίνου του δέρματος χωρίζονται κυρίως σε δύο κατηγορίες: τα μη μελανωματικά καρκινώματα και το μελάνωμα. Τα μη μελανωματικά περιλαμβάνουν το βασικοκυτταρικό καρκίνωμα (BCC), τη συχνότερη μορφή, που συνήθως αναπτύσσεται αργά και σπάνια κάνει μεταστάσεις, αλλά μπορεί να προκαλέσει σοβαρή τοπική καταστροφή, και το ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα (SCC), το οποίο εμφανίζει μεγαλύτερο ρίσκο για διάδοση μέσω των λεμφαδένων.

Αντιθέτως, το μελάνωμα, αν και λιγότερο συχνό (περίπου 5% των περιπτώσεων), είναι ο πλέον επιθετικός τύπος και μπορεί να εξαπλωθεί σε εσωτερικά όργανα — κάτι που κάνει την έγκαιρη αναγνώριση κρίσιμη.

Ποια είναι τα συμπτώματα της νόσου

Ο καρκίνος του δέρματος εκδηλώνεται με ποικίλα συμπτώματα που δεν θα πρέπει ποτέ να υποτιμηθούν: μπορεί να εμφανιστεί ως νέα βλάβη στο δέρμα ή ύποπτη αλλαγή σε υπάρχουσα ελιά — για παράδειγμα μια πληγή που αρνείται να επουλωθεί πάνω από 4 εβδομάδες, μια ελιά που αιμορραγεί, προκαλεί φαγούρα, έχει ανώμαλη υφή ή παρουσιάζει μη φυσιολογικές αλλαγές στο χρώμα, το σχήμα ή το μέγεθος.

Σε άλλες περιπτώσεις, οι βλάβες μπορεί να είναι επίπεδες και φολιδωτές, κόκκινες, σκληρές ή με φωλιασμένη επιφάνεια, ενώ εξανθήματα που δεν υποχωρούν είναι επίσης πιθανοί δείκτες κακοήθειας.

Αιτίες εμφάνισης καρκίνου του δέρματος

Πρωταρχική αιτία εμφάνισης του καρκίνου του δέρματος είναι η υπερβολική έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία (UV) από τον ήλιο ή σολάριουμ. Ελάχιστα ηλιακά εγκαύματα στην παιδική ηλικία ή χρόνια έκθεση στον ήλιο συσσωρεύουν βλάβες στο DNA των δερματικών κυττάρων, αυξάνοντας τον κίνδυνο μελλοντικής κακοήθειας.

Επιπλέον, παράγοντες όπως το ανοιχτόχρωμο δέρμα, οι πολλές ή άτυπες ελιές, η οικογενειακή προδιάθεση και η εξασθένηση του ανοσοποιητικού συστήματος —λόγω φαρμάκων ή νόσων όπως ο HIV— συμβάλλουν στην εμφάνιση της νόσου.

Πως γίνεται η διάγνωση

Η διάγνωση του καρκίνου του δέρματος ξεκινά με κλινική εξέταση και ιστορικό – ο γιατρός ρωτά πότε εμφανίστηκε η βλάβη, αν άλλαξε ή προκαλεί συμπτώματα, και ελέγχει το δέρμα συνολικά, με έμφαση σε διογκωμένους λεμφαδένες.

Στη συνέχεια χρησιμοποιείται δερματοσκόπιο (ή ψηφιακό σύστημα), που είναι μια μεγεθυντική λυχνία με φωτισμό, αυτή η τεχνική βελτιώνει κατά περίπου 20% την ακρίβεια διάγνωσης έναντι του απλού τρόπου εξέτασης.

Αν η βλάβη κριθεί ύποπτη, πραγματοποιείται βιοψία δέρματος, όπου αφαιρείται είτε ολόκληρη η βλάβη (excisional biopsy) είτε τμήμα της (punch ή shave biopsy), υπό τοπική αναισθησία. Το δείγμα αποστέλλεται σε εργαστήριο, όπου δερματοπαθολόγος εξετάζει τα κύτταρα προκειμένου να επιβεβαιώσει τη διάγνωση, να προσδιορίσει τον ακριβή τύπο και να εκτιμήσει την πάχυνση ή το βάθος της βλάβης.

Σε περιπτώσεις που αμφιβάλλεται για τη διήθηση του καρκίνου ή την εξάπλωση σε γειτονικούς ιστούς, εφαρμόζονται βοηθητικές απεικονιστικές τεχνικές, όπως υπερήχοι υψηλής συχνότητας, αντίστροφη μικροσκοπία, ψηφιακή δερματοσκόπηση ή υπερηχογράφημα – που βοηθούν στην εκτίμηση του βάθους και των ορίων της βλάβης, χωρίς να απαιτείται χειρουργική παρέμβαση.

Ειδικά στο μελάνωμα, αν εντοπιστεί υποψία μετά τη βιοψία, ενδέχεται να γίνει βιοψία φρουρού λεμφαδένα (sentinel lymph node biopsy), για να διαπιστωθεί εάν ο καρκίνος έχει εξαπλωθεί στο λεμφικό σύστημα. Η διαδικασία περιλαμβάνει έγχυση ραδιοφαρμάκου και χρώσης πριν την αφαίρεση των λεμφαδένων, τα οποία εξετάζονται ιστολογικά

Ποια είναι η θεραπεία του καρκίνου

Η θεραπεία του καρκίνου του δέρματος εξαρτάται από τον τύπο και το στάδιο της νόσου. Στις περισσότερες περιπτώσεις εφαρμόζεται χειρουργική αφαίρεση της βλάβης μαζί με μικρό περιθώριο υγιούς ιστού, ενώ σε επιφανειακές ή μικρής έκτασης βλάβες μπορεί να δοκιμαστεί κρυοθεραπεία, φωτοδυναμική θεραπεία, τοπική θεραπεία με ειδικές κρέμες ή αντινεοπλασματικούς παράγοντες.

Σε περιπτώσεις ανώμαλων ή μεγάλων βλαβών, πραγματοποιούνται βιοψία και εργαστηριακός έλεγχος. Για τα μη μελανωματικά καρκινώματα, οι θεραπείες είναι συνήθως αρκετά αποτελεσματικές όταν η διάγνωση γίνεται νωρίς.

Στην περίπτωση του μελανώματος, η θεραπεία μπορεί να περιλαμβάνει πιο επεμβατικές χειρουργικές τεχνικές, καθώς και σύγχρονες μεθόδους όπως ανοσοθεραπεία και στοχευμένη θεραπεία, ιδιαίτερα όταν η νόσος έχει εξαιρέσει ή έχει προχωρήσει