Σαν σήμερα, 01 Αυγούστου 1973: Ο Νίκος Ζαχαριάδης, ιστορικός ηγέτης του ΚΚΕ, αυτοκτονεί εξόριστος στη Σιβηρία
Σαν σήμερα, 1η Αυγούστου 1973, έπεσε η αυλαία σε μια από τις πιο τραγικές και αμφιλεγόμενες φυσιογνωμίες της ελληνικής πολιτικής ιστορίας του 20ού αιώνα: ο Νίκος Ζαχαριάδης, ιστορικός Γενικός Γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας (ΚΚΕ), αυτοκτόνησε εξόριστος στο Σοργκούτ της Σιβηρίας. Ο θάνατός του, που έγινε γνωστός πολύ αργότερα, συνοδεύτηκε από μια τελευταία επιστολή-καταγγελία προς τους πολιτικούς του αντιπάλους, σηματοδοτώντας το οδυνηρό τέλος ενός ανθρώπου που ταυτίστηκε με τις πιο δραματικές στιγμές της ελληνικής Αριστεράς.
Ο Νίκος Ζαχαριάδης (1903-1973) ανέλαβε την ηγεσία του ΚΚΕ το 1931 και το οδήγησε σε μια περίοδο ραγδαίας ανάπτυξης, αλλά και σκληρών δοκιμασιών. Υπήρξε μια σιδηρά προσωπικότητα, απόλυτα αφοσιωμένος στην κομμουνιστική ιδεολογία και πιστός στη γραμμή της Κομμουνιστικής Διεθνούς (Κομιντέρν). Η ηγεσία του συνέπεσε με κομβικές στιγμές για την Ελλάδα: τη δικτατορία του Μεταξά, τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, την Κατοχή, την Εθνική Αντίσταση (μέσω του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ) και, κυρίως, τον Εμφύλιο Πόλεμο (1946-1949).
Διαβάστε επίσης
Κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου, ο Ζαχαριάδης ήταν ο απόλυτος ηγέτης του ΚΚΕ και του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας (ΔΣΕ). Η επιμονή του σε μια σκληρή γραμμή και η άρνηση συμβιβασμών, παρά τις αντίξοες συνθήκες, αποτελούν αντικείμενο ιστορικής συζήτησης και κριτικής. Μετά την ήττα του ΔΣΕ, ο Ζαχαριάδης βρέθηκε στην πολιτική προσφυγιά στις χώρες του Ανατολικού Μπλοκ.
Η πτώση από την εξουσία και η εξορία
Η μοίρα του Νίκου Ζαχαριάδη, ωστόσο, ήταν να βιώσει την πικρία της απόρριψης από τους ίδιους τους συντρόφους του. Στα μέσα της δεκαετίας του 1950, μετά τον θάνατο του Στάλιν και τις αλλαγές στην ηγεσία της Σοβιετικής Ένωσης (με την αποσταλινοποίηση), ο Ζαχαριάδης βρέθηκε σε δυσμένεια. Κατηγορήθηκε για «σεχταρισμό», «δογματισμό» και «αντιφραξιονιστική» δράση.
VIRAL
Το 1956, καθαιρέθηκε από την ηγεσία του ΚΚΕ και το 1957 διαγράφηκε από το κόμμα, με εντολή της Σοβιετικής ηγεσίας. Ακολούθησε μια μακρά και οδυνηρή περίοδος εξορίας στη Σοβιετική Ένωση, σε απομονωμένα μέρη, μακριά από την Ελλάδα και τους πρώην συντρόφους του. Πέρασε από διάφορους τόπους εξορίας, με τελευταίο το Σοργκούτ της Σιβηρίας, μια απομακρυσμένη πόλη στη Δυτική Σιβηρία, όπου ζούσε υπό στενή επιτήρηση.
Ο τραγικός θάνατος και η τελευταία επιστολή
Την 1η Αυγούστου 1973, ο Νίκος Ζαχαριάδης, απελπισμένος από την απομόνωση και την πλήρη περιθωριοποίησή του, έδωσε τέλος στη ζωή του. Ο θάνατός του παρέμεινε μυστικός για πολλά χρόνια, με τις σοβιετικές αρχές να ανακοινώνουν τον θάνατό του πολύ αργότερα.
Ο θάνατός του συνοδεύτηκε από μια τελευταία, συγκλονιστική επιστολή-καταγγελία, που απευθυνόταν στους πολιτικούς του αντιπάλους εντός του κομμουνιστικού κινήματος. Σε αυτήν, έγραφε: «Το κουφάρι μου το κληροδοτώ στους Μπρέζνιεφ, Κολιγιάννη, Φλωράκη και Σία. Χαλάλι τους». Μια φράση που αποτύπωνε την πικρία, την απογοήτευση και την αίσθηση προδοσίας που ένιωθε από την ηγεσία της Σοβιετικής Ένωσης και από τα νέα ηγετικά στελέχη του ΚΚΕ.
Διαβάστε επίσης
Ο θάνατος του Νίκου Ζαχαριάδη στη Σιβηρία αποτελεί έναν τραγικό επίλογο στην ταραχώδη ζωή του και στην ιστορία του ελληνικού κομμουνισμού. Η μορφή του παραμένει αμφιλεγόμενη: για κάποιους, ήταν ένας ηρωικός, αλύγιστος ηγέτης, σύμβολο της αντίστασης και των αγώνων. Για άλλους, ήταν ένας σταλινικός, δογματικός και ανελέητος ηγέτης, υπεύθυνος για λάθη και τραγωδίες.
Η 1η Αυγούστου 1973, λοιπόν, είναι μια ημέρα μνήμης για το προσωπικό δράμα ενός ανθρώπου που έζησε και πέθανε για τις ιδέες του, αλλά και μια υπενθύμιση των εσωτερικών διαιρέσεων, των διωγμών και των τραγωδιών που σημάδεψαν την ιστορία της Αριστεράς στον 20ό αιώνα. Η επιστροφή των οστών του στην Ελλάδα το 1992, μετά την πτώση του κομμουνισμού, έκλεισε έναν κύκλο, αλλά η συζήτηση για τον ρόλο και την κληρονομιά του Νίκου Ζαχαριάδη συνεχίζεται.
0 ΣΧΟΛΙΑ