Οι ειδικοί χτυπούν «καμπανάκι» για τις πυρκαγιές: «Ξεκινούν από ανθρώπινη δραστηριότητα, πρέπει πλέον να σκεφτόμαστε τις πλημμύρες»

Athensmagazine Ορίστε μας ως προτεινόμενη πηγή ειδήσεων στο Google

Κάθε καλοκαίρι ξεσπούν καθημερινά δεκάδες πυρκαγιές, καταστρέφοντας φυσικούς πόρους και ανθρώπινες περιουσίες. Χαρακτηριστικά, μόνο χθες (26/7) καταγράφηκαν 52 φωτιές στην Ελλάδα. Παρόμοια κατάσταση επικρατεί και σε άλλες μεσογειακές χώρες, όπως η Γαλλία, η Ισπανία και η Κύπρος, όπου οι φωτιές συνεχίζουν να μαίνονται τις τελευταίες ημέρες.

Ο πυρομετεωρολόγος Θεόδωρος Γιάνναρος, μιλώντας στο OPEN και στην εκπομπή Τώρα Μαζί, εξήγησε ότι η κλιματική κρίση έχει δημιουργήσει συνθήκες που ευνοούν τις φωτιές. Όπως ανέφερε, «Οι παρατεταμένες υψηλές θερμοκρασίες και τα μεγάλα διαστήματα ξηρασίας διαμορφώνουν ένα περιβάλλον στο οποίο η φωτιά μπορεί να αναπτυχθεί και να εξαπλωθεί ευκολότερα».

«Είναι πολύ σημαντικό να τονίσουμε, ωστόσο, ότι οι φωτιές δεν μπαίνουν από τον καιρό. Χθες για παράδειγμα που είχαμε μεγάλες ενάρξεις πυρκαγιών και μεγάλα περιστατικά. Οι πυρκαγιές δεν προήλθαν από τον καιρό. Προέρχονται από ανθρώπινη δραστηριότητα. Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι σε περιόδους υψηλού κινδύνου και στις νέες συνθήκες πρέπει να είμαστε όλοι πολύ προσεκτικοί», πρόσθεσε.

Ο πυρομετεωρολόγος επεσήμανε ότι «οι υψηλές θερμοκρασίες δρουν καθοριστικά, δημιουργούν ένα περιβάλλον στο οποίο μπορεί η φωτιά να κινείται πολύ γρήγορα. Από τις αρχές του Ιουλίου είχαμε θερμοκρασίες υψηλότερες των φυσιολογικών. Ταυτόχρονα είχαμε το κύμα καύσωνα. Όλο αυτό δημιούργησε μία κατάσταση που μπορεί να πάρει φωτιά η βλάστηση. Μπορεί να κινείται γρήγορα ακόμα και ασθενείς ανέμους και να αναπτύσσει μεγάλα θερμικά φορτία».

«Χθες η δυσκολία έλεγχου της φωτιάς ήταν από πολύ υψηλή μέχρι ακραία και θα παραμείνει σε μεγάλο κομμάτι της χώρας και τη σημερινή μέρα. Δεν είναι αποτέλεσμα 1-2 ημερών», συνέχισε. Κλείνοντας τόνισε ότι «το μόνο που μπορούμε είναι να ενισχύσουμε την ετοιμότητα μας. Η ρίζα του προβλήματος είναι να μην έχουμε ενάρξεις πυρκαγιών».

«Να μάθουμε να ζούμε με τις πυρκαγιές, να ετοιμαστούμε τις πλημμύρες»

«Πρέπει να μάθουμε να συνυπάρχουμε με τις φωτιές», τόνισε ο καθηγητής Φυσικών Καταστροφών, Κώστας Συνολάκης, καθώς η Ελλάδα αντιμετωπίζει για ακόμη ένα καλοκαίρι τις καταστροφικές πυρκαγιές. Μιλώντας στην ΕΡΤ, υπογράμμισε την επιτακτική ανάγκη προσαρμογής στις νέες, πιο δύσκολες συνθήκες που επιβάλλει η κλιματική κρίση.

«Πρέπει πραγματικά να μάθουμε να ζούμε με τις πυρκαγιές», επανέλαβε ο κ. Συνολάκης για να προσθέσει: «Αυτές που στα αγγλικά λέγονται “wildland -urban interface fires” προκαλούνται επειδή η πόλη έχει επεκταθεί μέσα στο δάσος. Και η αλήθεια είναι ότι με την κλιματική αλλαγή και την αύξηση της θερμοκρασίας, τα πράγματα δεν πρόκειται να γίνουν καλύτερα».

Ο κ. Συνολάκης ανέφερε ακόμη ότι οι ακραίες θερμοκρασίες και η ξηρασία δημιουργούν ιδανικές συνθήκες για εξάπλωση της φωτιάς: «Ένας καύσωνας που ξεραίνει το έδαφος, σε συνδυασμό με υψηλές θερμοκρασίες, κάνει τη διαθέσιμη καύσιμη ύλη πολύ πιο εύφλεκτη».

Ο καθηγητής Φυσικών Καταστροφών υπογράμμισε τον κίνδυνο των διαδοχικών πυρκαγιών σε σύντομα χρονικά διαστήματα: «Όταν έχεις πυρκαγιά κάθε 50 χρόνια, το δάσος μπορεί να επανέλθει φυσικά. Όταν όμως έχεις πυρκαγιά κάθε τέσσερα ή πέντε χρόνια, όπως στο Κρυονέρι, δεν επανέρχεται. Χρειάζεται ανθρώπινη παρέμβαση».

Και όπως τόνισε, «πηγαίνω συχνά για πεζοπορία και ποδήλατο. Ήξερα πώς ήταν πριν το 2021 και πώς έγινε μετά. Η φυσική αναδάσωση είχε ξεκινήσει, αλλά η νέα πυρκαγιά μας πάει πάλι πίσω. Και είναι αυτός ο φαύλος κύκλος που δεν αφήνει το δάσος να ανακάμψει».

Αναφορικά με τον κίνδυνο πλημμυρών και την ανάγκη αντιπλημμυρικών έργων επισήμανε ότι «το επόμενο που πρέπει να μας απασχολεί είναι οι πλημμύρες. Τα πλημμυρικά φαινόμενα θα εξαρτηθούν από το αν και ποια έργα θα γίνουν. Αυτό δεν αφορά μόνο το Κρυονέρι, αλλά όλη την Ελλάδα».

Ο κ. Συνολάκης έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην αξία της τοπικής οργάνωσης: «Αν δεν αποκτήσουμε έναν διαφορετικό τρόπο αντιμετώπισης των πυρκαγιών, με τοπικούς εθελοντές πυροσβέστες σε κάθε χωριό και πόλη, δεν θα προλαβαίνουμε. Πρέπει να γνωρίζουν την περιοχή καλά και να μπορούν να συνδράμουν άμεσα τις κρατικές δυνάμεις. Δεν γίνεται να περιμένουμε ώρες να έρθει ένα ελικόπτερο, όπως συνέβη στην Κρήτη».

Και όπως τόνισε, «υπήρχε μόνο ένα ελικόπτερο στα Χανιά και ένα στο Ηράκλειο για όλη την Κρήτη. Αυτό δεν επαρκεί. Αν δεν φτάσουμε έγκαιρα, χάνεται πολύτιμος χρόνος.» Αναφορικά με τις πυροσβεστικές δυνάμεις πρόσθεσε: «Έχουμε αναβαθμίσει εθνικά την Πυροσβεστική, αλλά τώρα πρέπει να αναβαθμίσουμε και τις τοπικές υποδομές, κυρίως τους εθελοντές πυροσβέστες. Αυτοί μπορούν να βοηθήσουν όχι μόνο στην κατάσβεση, αλλά και στην εκκένωση περιοχών, σώζοντας ζωές».

Σχολιάζοντας την θλιβερή εικόνα στα μέτωπα της φωτιάς ο κ. Συνολάκης αναφέρθηκε και στο ρόλο της τεχνολογίας. «Πρέπει να χρησιμοποιούμε δορυφορικές θερμικές εικόνες και μηχανική μάθηση για να προβλέπουμε την εξέλιξη των πυρκαγιών και να κατανέμουμε σωστά τα εναέρια μέσα. Από φέτος μπορούμε να έχουμε έως και πέντε δορυφορικές εικόνες την ημέρα από την ίδια περιοχή».

Όσον αφορά τις πληγείσες περιοχές και τον τρόπο αναδάσωσης στα καμένα πρότεινε τη στροφή προς πιο ανθεκτικά δέντρα: «Πρέπει να ξεφύγουμε από τη λογική της αναδάσωσης μόνο με πεύκα. Στο Κρυονέρι, για παράδειγμα, μπορούν να φυτευτούν και έλατα ή πλατάνια. Το πεύκο είναι εύκολο, αλλά όχι πάντα το καλύτερο». Υπογράμμισε, τέλος, την απειλή που συνιστούν οι διαδοχικές πυρκαγιές για την αναγέννηση των δασών λέγοντας χαρακτηριστικά:

«Αν έχεις μία πυρκαγιά κάθε 50 χρόνια, το δάσος επανέρχεται. Αν όμως έχεις πυρκαγιά κάθε 4-5 χρόνια, δεν μπορεί να επανέλθει χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση».