Σαν σήμερα, 23 Ιουλίου 1952: Η επανάσταση του Νάσερ ανατρέπει τον Βασιλιά Φαρούκ και αλλάζει τον ρου της ιστορίας στην Αίγυπτο

Σαν σήμερα, 23 Ιουλίου 1952, η Αίγυπτος ξυπνούσε σε μια νέα εποχή. Ο τότε συνταγματάρχης Γκαμάλ Αμπντέλ Νάσερ, επικεφαλής του Κινήματος των Ελεύθερων Αξιωματικών, οργάνωσε ένα στρατιωτικό πραξικόπημα που ανέτρεψε τον βασιλιά Φαρούκ Α’ και έθεσε τέλος στην μοναρχία. Η ενέργεια αυτή όχι μόνο άλλαξε ριζικά την πορεία της Αιγύπτου, αλλά επηρέασε βαθιά ολόκληρη τη Μέση Ανατολή και τον αραβικό κόσμο, σηματοδοτώντας την άνοδο ενός νέου εθνικιστικού και αντιαποικιακού ρεύματος.

Η Αίγυπτος του 1952 ήταν μια χώρα σε αναβρασμό. Παρόλο που τυπικά ανεξάρτητη από το 1922, βρισκόταν ακόμα υπό τη σκιά της βρετανικής επιρροής. Η βασιλική οικογένεια, με επικεφαλής τον Φαρούκ, θεωρούνταν διεφθαρμένη, αποκομμένη από τις ανάγκες του λαού και υπεύθυνη για την οικονομική ανισότητα. Η ήττα στον Αραβοϊσραηλινό πόλεμο του 1948 είχε επίσης προκαλέσει βαθιά ντροπή και οργή στον στρατό και τον πληθυσμό, ενισχύοντας την πεποίθηση ότι χρειαζόταν ριζική αλλαγή.

Μέσα σε αυτό το κλίμα, μια ομάδα νέων αξιωματικών, γνωστοί ως «Ελεύθεροι Αξιωματικοί», με επικεφαλής τον χαρισματικό Γκαμάλ Αμπντέλ Νάσερ, οργάνωσαν μυστικά ένα σχέδιο ανατροπής. Στόχος τους ήταν να εκδιώξουν τη βρετανική επιρροή, να εκσυγχρονίσουν τη χώρα και να δώσουν φωνή στον λαό.

Γκαμάλ Αμπντέλ Νάσερ 1918-1970

Το Πραξικόπημα της 23ης Ιουλίου 1952

Το ξημέρωμα της 23ης Ιουλίου, οι Ελεύθεροι Αξιωματικοί κινήθηκαν μεθοδικά. Κατέλαβαν στρατηγικά σημεία στο Κάιρο, συμπεριλαμβανομένων των κυβερνητικών κτιρίων, του ραδιοφωνικού σταθμού και των αεροδρομίων, με ελάχιστη αντίσταση. Ο βασιλιάς Φαρούκ, ο οποίος βρισκόταν στο παλάτι του στην Αλεξάνδρεια, ξαφνιάστηκε από την εξέλιξη των γεγονότων.

VIRAL

Σταύρος Γεωργίου: «Μιλάει» το χαμένο λάπτοπ του ποινικολόγου – Τι κρύβεται πίσω από τις αντιφάσεις του Αιγύπτιου

Σύγκρουση ελικοπτέρων στα Μέγαρα: Εντοπίστηκαν τραυματισμένα δύο μέλη από τα πληρώματα – Βίντεο

Εξιχιάστηκε η δολοφονία στην Κυψέλη: Σύλληψη 26χρονου για την δολοφονία της Βρετανίδας που βρέθηκε σε βαλίτσα – Τι είπε στους αστυνομικούς

Ο Νάσερ, αν και ήταν ο πραγματικός εγκέφαλος και η κινητήριος δύναμη πίσω από το κίνημα, αρχικά παρέμεινε στο παρασκήνιο. Την ανακοίνωση της επανάστασης στο ραδιόφωνο έκανε ο στρατηγός Μοχάμεντ Ναγκίμπ, ένας μεγαλύτερος και πιο αναγνωρίσιμος αξιωματικός, ώστε να δοθεί ένα «νομιμοποιητικό» πρόσωπο στο πραξικόπημα. Ο Ναγκίμπ ορίστηκε ως ο πρώτος Πρόεδρος της Αιγύπτου μετά την ανατροπή.

Ο βασιλιάς Φαρούκ αναγκάστηκε να παραιτηθεί υπέρ του βρέφους γιου του, Φουάντ Β’, και λίγο αργότερα, στις 26 Ιουλίου, εγκατέλειψε τη χώρα με το βασιλικό γιοτ, οδεύοντας προς την εξορία. Το 1953, η μοναρχία καταργήθηκε και η Αίγυπτος ανακηρύχθηκε Δημοκρατία.

Η άνοδος του Νάσερ και η κληρονομιά της επανάστασης

Ο Γκαμάλ Αμπντέλ Νάσερ γρήγορα εδραίωσε την εξουσία του, παραμερίζοντας τον Ναγκίμπ και αναλαμβάνοντας τα ηνία της χώρας. Η επανάσταση του 1952 σηματοδότησε την αρχή της εποχής του Νασερισμού, μιας πολιτικής ιδεολογίας που συνδύαζε τον αραβικό εθνικισμό, τον παναραβισμό, τον σοσιαλισμό και την αντιαποικιακή στάση.

Υπό την ηγεσία του Νάσερ, η Αίγυπτος προχώρησε σε ριζικές μεταρρυθμίσεις:

• Αγροτική μεταρρύθμιση: Διανομή γης στους ακτήμονες αγρότες.
• Εθνικοποιήσεις: Η σημαντικότερη ήταν η εθνικοποίηση της διώρυγας του Σουέζ το 1956, μια κίνηση που οδήγησε στην κρίση του Σουέζ και ενίσχυσε το κύρος του Νάσερ διεθνώς.
• Κοινωνικά προγράμματα: Βελτίωση της εκπαίδευσης και της υγείας.
• Ηγετικός ρόλος στον Αδέσμευτο Κίνημα: Η Αίγυπτος έγινε βασικός παίκτης στην παγκόσμια πολιτική σκηνή, προωθώντας την ουδετερότητα στον Ψυχρό Πόλεμο.

Η επανάσταση της 23ης Ιουλίου 1952 δεν ήταν απλώς ένα στρατιωτικό πραξικόπημα, αλλά ένα γεγονός που άλλαξε για πάντα το πολιτικό τοπίο της Αιγύπτου και άφησε ανεξίτηλο το αποτύπωμά του στην ιστορία της Μέσης Ανατολής, εμπνέοντας κινήματα ανεξαρτησίας και εθνικής αυτοδιάθεσης σε ολόκληρο τον αραβικό κόσμο.