Ο Άγιος Ευσέβιος είναι από τους βασικούς λόγους που στην Ελλάδα έχουμε Χριστιανισμό και Ορθοδοξία: Η καθοριστική δράση και η ζωή του

Athensmagazine Ορίστε μας ως προτεινόμενη πηγή ειδήσεων στο Google

Ανάμεσα στις φωτεινές μορφές των ιεραρχών του 4ου μ.Χ. αιώνα που λαμπρύνουν το πνευματικό στερέωμα της Ορθόδοξης Εκκλησίας, ξεχωρίζει ο ένδοξος ιερομάρτυρας Χριστού, Άγιος Ευσέβιος, ο οποίος τιμάται στις 22 Ιουνίου, μετά τον Άγιο Αφροδίσιο. Ο φλογερός επίσκοπος Σαμοσάτων υπήρξε ακούραστος υπέρμαχος της ορθόδοξης πίστης και αμείλικτος πολέμιος των αιρετικών δογμάτων του Αρείου.

Ο άγιος Ευσέβιος διακρίθηκε για τον ένθεο ζήλο του, τη βαθιά του αφοσίωση στην αλήθεια της πίστης, όπως αυτή διατυπώθηκε στην Α΄ Οικουμενική Σύνοδο της Νίκαιας, και το ακατάβλητο αγωνιστικό του φρόνημα στην υπεράσπιση της αμώμητης ορθόδοξης παράδοσης. Αυτά τα χαρίσματα τον ανέδειξαν σε φωτεινό διδάσκαλο και ακατάβλητο αγωνιστή της Εκκλησίας.

Ο Μέγας Βασίλειος, με τον οποίο συνδέθηκε με δεσμούς θερμής πνευματικής αγάπης και ειλικρινούς φιλίας, τον χαρακτήρισε «γενναίο φύλακα της πίστης και σώφρονα προστάτη των Εκκλησιών». Παράλληλα, ο άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος τον εγκωμιάζει ως «στύλο και εδραίωμα της Εκκλησίας», «φωστήρα του κόσμου», «κανόνα πίστεως», «δώρο Θεού» και «πρεσβευτή της αλήθειας».

Η μορφή του Αγίου Ευσέβιου παραμένει σύμβολο θάρρους και ακλόνητης πίστης, εμπνέοντας γενιές πιστών να βαδίζουν στον δρόμο της αλήθειας και της πνευματικής ακεραιότητας.

Ο Άγιος Ευσέβιος έζησε κατά την εποχή του αυτοκράτορα Κωνστάντιου (337-360), ο οποίος υποστήριζε την αίρεση του Αρειανισμού. Με φλόγα θείου ζήλου και βαθιά αγάπη για την ορθόδοξη πίστη, ο Άγιος Ευσέβιος ανέλαβε τον επισκοπικό θρόνο της Σαμόσατας, μιας πόλης της Συρίας περίπου 200 χιλιόμετρα ανατολικά της Αντιόχειας. Ως αφοσιωμένος και συνειδητός ποιμένας, αγωνίστηκε με σθένος για τη διάδοση και εδραίωση της χριστιανικής πίστης σε ολόκληρη τη Συρία. Παράλληλα, έπαιξε κρίσιμο ρόλο στην εκλογή του Αγίου Μελετίου στον πατριαρχικό θρόνο της Αντιόχειας.

Όταν ο αυτοκράτορας Κωνστάντιος αντιλήφθηκε ότι ο Μελέτιος δεν ήταν απλώς αντίθετος στον Αρειανισμό, αλλά ένθερμος πολέμιός του, ζήτησε τα πρακτικά της εκλογής του. Τα έγγραφα αυτά τα είχε εμπιστευθεί στον Ευσέβιο, επίσκοπο Σαμοσάτων. Ο αιρετικός αυτοκράτορας απείλησε τον Ευσέβιο πως, αν δεν παραδώσει τα πρακτικά, θα του κόψει το δεξί χέρι. Με θάρρος και αταλάντευτη πίστη, ο Άγιος Ευσέβιος αρνήθηκε να προδώσει την Εκκλησία, λέγοντας με παρρησία ότι δεν θα παραδώσει τα έγγραφα. Ταυτόχρονα, απλώνοντας το αριστερό του χέρι, δήλωσε ότι είναι πρόθυμος να θυσιάσει και τα δύο του χέρια για την πίστη του Χριστού.

Ο Ιουλιανός ο Παραβάτης (360-363) διαδέχθηκε τον Κωνστάντιο, επιχειρώντας να αναβιώσει την ειδωλολατρία. Μπροστά σε αυτή την πρόκληση και τον κίνδυνο διάδοσης της λατρείας των ψεύτικων ειδώλων, ο άγιος Ευσέβιος έδρασε με θάρρος. Φορώντας στρατιωτική στολή και περικεφαλαία για να μην αναγνωριστεί, περιόδευσε σε Συρία, Φοινίκη και Παλαιστίνη, ενδυναμώνοντας τους χριστιανούς στην αληθινή πίστη και χειροτονώντας διακόνους και πρεσβυτέρους.

Μετά τον θάνατο του Ιουλιανού, τον θρόνο κατέλαβε ο αιρετικός Ουάλης (364-378). Όταν ο αυτοκράτορας πληροφορήθηκε την ιεραποστολική δράση του Επισκόπου Ευσεβίου, ο οποίος υπερασπιζόταν με ζήλο την ορθοδοξία και πολεμούσε τον αρειανισμό, διέταξε την εξορία του στη Θράκη. Όταν ο αγγελιοφόρος του έφτασε με το διάταγμα εξορίας, ο Ευσέβιος τον διέταξε να μην αποκαλύψει το περιεχόμενο της απόφασης, φοβούμενος ότι κάτι τέτοιο θα ξεσήκωνε τον λαό, οδηγώντας σε συγκρούσεις και αιματοχυσία.

Ένας υπηρέτης, στον οποίο ο Ευσέβιος είχε εμπιστευθεί το σχέδιό του, αποκάλυψε ότι ο ιεράρχης σκόπευε να αποχωρήσει κρυφά από την πόλη τη νύχτα. Η είδηση αυτή γέμισε θλίψη τους χριστιανούς των Σαμοσάτων, οι οποίοι έσπευσαν στον πορθμό του Ευφράτη για να τον αποτρέψουν από το να εγκαταλείψει το ποίμνιό του και να το αφήσει εκτεθειμένο στους αιρετικούς. Όμως, ο γενναίος επίσκοπος τους προέτρεψε να υπακούσουν στη βασιλική εντολή, υπογραμμίζοντας ότι αποτελεί μέρος του θείου σχεδίου. Αρνήθηκε δε να δεχθεί τα χρυσά νομίσματα που του πρόσφεραν, λέγοντας ότι η πίστη του στον Χριστό πρέπει να δοκιμαστεί.

Αφού τους νουθέτησε με τις πνευματικές του συμβουλές, αποχαιρέτησε το ποίμνιό του και αναχώρησε για την εξορία, παραμένοντας πιστός στις αρχές του και στο θείο θέλημα.

Η εξορία και η δράση μέχρι το θάνατο

Στα Σαμόσατα τοποθετήθηκε από τον Ουάλη ο επίσκοπος Ευνόμιος, ο οποίος είχε ασπασθεί τον αρειανισμό. Όμως ο λαός της πόλης έδειξε τόσο μεγάλη περιφρόνηση προς το πρόσωπό του, ώστε αναγκάσθηκε να την εγκαταλείψει. Το γεγονός αυτό συνέβη, διότι στην πρόσκλησή του προς τους χριστιανούς να εισέλθουν μέσα στο λουτρό, όπου είχε κάνει μπάνιο, οι χριστιανοί αρνήθηκαν, επειδή πίστευαν ότι το νερό ήταν μολυσμένο από την αίρεση του Αρείου, της οποίας οπαδός ήταν ο Ευνόμιος.

Μάλιστα απαίτησαν να αλλάξουν το νερό για να μπουν μέσα στο λουτρό. Τη θέση του Ευνόμιου κατέλαβε ο Λούκιος, ο οποίος ήταν και αυτός φανατικός υπέρμαχος του αρειανισμού. Μάλιστα αντιμαχόταν με τέτοια σφοδρότητα την ορθόδοξη πίστη, ώστε έπεισε τους άρχοντες να εξορίσουν εκείνους τους ιερωμένους, οι οποίοι υπερασπίζονταν σθεναρά τα δόγματα της ορθοδόξου πίστεως, όπως τον διάκονο Ευόλκιο και τον πρεσβύτερο Αντίοχο.

Στο μεταξύ ο Ουάλης βρήκε απεχθέστατο θάνατο κατά τη διάρκεια μιας εκστρατείας εναντίον των Γότθων το 378 και την αυτοκρατορική εξουσία κατέλαβε ο Μέγας Θεοδόσιος, ο οποίος αποκατάστησε την ελευθερία μέσα στους κόλπους της Εκκλησίας. Έτσι ο άγιος Ευσέβιος μετά από τέσσερα χρόνια εξορίας επέστρεψε στα Σαμόσατα και στο αγαπημένο του ποίμνιο, το οποίο τον υποδέχθηκε με απερίγραπτη χαρά και αγαλλίαση. Αμέσως μετά την επάνοδό του προσπάθησε να αποκαταστήσει την εκκλησιαστική τάξη και χειροτόνησε νέους επισκόπους στη Βέροια, την Ιεράπολη, την Καλχηδόνα και σε άλλες πόλεις. Τελευταίο χειροτόνησε τον επίσκοπο Μάριν στην πόλη Δολιχή, στην οποία είχε διαδοθεί η αίρεση του αρειανισμού.

Όταν όμως ο Άγιος Ευσέβιος μαζί με τον νέο επίσκοπο έμπαιναν στην πόλη, μια γυναίκα που ήταν πιστή οπαδός του αρειανισμού, πέταξε από μια στέγη ένα κεραμίδι στο κεφάλι του αγίου, το οποίο και τον σκότωσε. Η μαρτυρική τελείωση του φλογερού επισκόπου και ενδόξου ιερομάρτυρος του Χριστού αγίου Ευσεβίου έλαβε χώρα στις 22 Ιουνίου του έτους 379, που είναι και η ημέρα εορτασμού της πάντιμης μνήμης του. Προτού παραδώσει το πνεύμα του στον δικαιοκρίτη Κύριο, ζήτησε από τους παρευρισκόμενους να δεσμευτούν με όρκους ότι δεν θα τιμωρήσουν τη γυναίκα που διέπραξε τον φόνο. Μ’ αυτό τον τρόπο ο άγιος Ευσέβιος έλαβε τον αμάραντο στέφανο του μαρτυρίου και μιμούμενος τον Ιησού Χριστό, αλλά και τον ένδοξο πρωτομάρτυρα Στέφανο ζήτησε να συγχωρεθούν οι ασεβείς αιρετικοί, οι οποίοι τον φόνευσαν.

Στην ιστορική και εύανδρο νήσο Σάμο και συγκεκριμένα στο γραφικό και παραδοσιακό Παλαιό Καρλόβασι, το οποίο είναι και η γενέτειρα του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Σάμου, Ικαρίας και Κορσεών κ. Ευσεβίου, έχει ανεγερθεί με δική του δαπάνη και μέριμνα περικαλλές παρεκκλήσιο επ’ ονόματι του ομωνύμου και προστάτου του αγίου. Στον ευρύχωρο προαύλιο χώρο του γραφικού αυτού παρεκκλησίου, το οποίο είναι και ο μοναδικός στον ελλαδικό χώρο καταγεγραμμένος ιερός ναός επ’ ονόματι του Αγίου Ευσεβίου, τελείται κατ’ έτος στις 21 Ιουνίου Πανηγυρικός Αρχιερατικός Εσπερινός, στον οποίο προσέρχονται πολυάριθμοι πιστοί για να τιμήσουν τον εορταζόμενο ένδοξο ιερομάρτυρα του Χριστού.

Παράλληλα όμως προσέρχονται για να ευχηθούν και στον από του έτους 1995 εορτάζοντα Σεβασμιώτατο Ποιμενάρχη της Ιεράς Μητροπόλεως Σάμου, Ικαρίας και Κορσεών, ο οποίος συμπληρώνει κατά το τρέχον έτος 29 έτη αρχιερατείας, αφού εξελέγη Μητροπολίτης στις 19.07.1995,χειροτονήθηκε εις Επίσκοπον στον Καθεδρικό Ιερό Ναό Αγίας Τριάδος Πειραιώς στις 22.07.1995 και ενθρονίστηκε στη γενέτειρά του, νήσο Σάμο,στις 10.09.1995.

Στους σημερινούς χαλεπούς καιρούς, κατά τους οποίους η ορθόδοξη χριστιανική πίστη αποδυναμώνεται και συχνά περιθωριοποιείται, προβάλλει ο άγιος Ευσέβιος, ο ενάρετος, φιλόστοργος και μαρτυρικός ιεράρχης των Σαμοσάτων με την άσβεστη φλόγα της πίστεως και τον ένθεο ζήλο του, ως εμπνευστής και καθοδηγητής στην ορθόδοξη πνευματική μας πορεία, ώστε να επαναπροσδιορίσουμε τη χριστιανική μας πίστη. Μια πίστη, η οποία θα πρέπει να είναι απαλλαγμένη από πλάνες, προλήψεις και αιρετικές διδασκαλίες, ώστε με τις πρεσβείες του και το φωτεινό του παράδειγμα να αξιωθούμε και εμείς της Θείας Χάριτος, όπως αξιώθηκε και Εκείνος.