Παγκόσμια Ημέρα Σκλήρυνσης Κατά Πλάκας: Τι είναι και ποια είναι τα συμπτώματα

Η Παγκόσμια Ημέρα Σκλήρυνσης κατά Πλάκας (World Multiple Sclerosis Day) θεσπίστηκε το 2009 με πρωτοβουλία της Διεθνούς Ομοσπονδίας Σκλήρυνσης κατά Πλάκας (MSIF) και εορτάζεται κάθε χρόνο στις 30 Μαΐου. Στόχος της είναι να ευαισθητοποιήσει το κοινό και τους αρμόδιους φορείς για αυτή τη χρόνια νόσο του κεντρικού νευρικού συστήματος, αναδεικνύοντας τις επιδράσεις της στην καθημερινότητα των πασχόντων και των οικογενειών τους.

Η Σκλήρυνση κατά Πλάκας, γνωστή και ως Πολλαπλή Σκλήρυνση (MS) ή Διάχυτη Εγκεφαλομυελίτιδα, είναι μια φλεγμονώδης νόσος που πλήττει το κεντρικό νευρικό σύστημα. Χαρακτηρίζεται από την καταστροφή του μονωτικού καλύμματος των νευρικών κυττάρων στον εγκέφαλο και τη σπονδυλική στήλη. Αυτό προκαλεί διαταραχές στην επικοινωνία των νευρικών κυττάρων, οδηγώντας σε σωματικά, νοητικά, αλλά και ψυχιατρικά συμπτώματα, με αρκετές διάσημες Ελληνίδες να έχουν μιλήσει δημόσια για την ασθένεια που τους έχει ταλαιπωρήσει.

Η έγκαιρη διάγνωση είναι ζωτικής σημασίας. Συμπτώματα όπως θόλωση όρασης, διπλωπία ή μούδιασμα σε χέρι ή πόδι που διαρκούν πάνω από 48 ώρες, απαιτούν άμεση αξιολόγηση από νευρολόγο. Αν και η ασθένεια δεν θεραπεύεται, οι σύγχρονες θεραπείες επιβραδύνουν σημαντικά την εξέλιξή της.

VIRAL

Ανείπωτο θρήνος στη κηδεία της Βασιλικής: Το τελευταίο αντίο στην 39χρονη που δολοφονήθηκε στην Καλαμάτα

Ο Γολγοθάς της Βασιλικής: Το βίντεο κλιπ που έπαιξε κρυφά και οι εξομολογήσεις της – «Μου είπε ”νομίζω, ότι κάτι μου δίνει, και αποκοιμιέμαι”»

Ανησυχία στην Εύβοια: Ποιες παραλίες έχουν γεμίσει με μέδουσες – Αποκαλυπτικά βίντεο, Live χάρτης

Σήμερα, περίπου 2.5 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως ζουν με Σκλήρυνση κατά Πλάκας, ενώ στην Ελλάδα ο αριθμός των πασχόντων φτάνει τις 12.000. Η συχνότητα της νόσου έχει αυξηθεί σημαντικά τις τελευταίες δεκαετίες, από 30 περιστατικά ανά 100.000 άτομα πριν 30 χρόνια, σε 130 ανά 100.000 σήμερα. Οι ειδικοί αποδίδουν αυτή την αύξηση τόσο στη μεγαλύτερη περιβαλλοντική τοξικότητα όσο και στη βελτίωση των διαγνωστικών μεθόδων, όπως η χρήση τομογράφου.

Η νόσος πρωτοπεριγράφηκε από τον Βρετανό παθολόγο Ρόμπερτ Κάρσγουελ (1793-1857) και τον Γάλλο γιατρό Ζαν Κρίβεγιέ (1791-1873), οι οποίοι κατέγραψαν πολλές από τις κλινικές της πτυχές χωρίς, ωστόσο, να την αναγνωρίσουν ως ξεχωριστή ασθένεια. Το 1868, ο Γάλλος νευρολόγος Ζαν-Μαρτέν Σαρκό (1825-1893) την κατέταξε ως ανεξάρτητη νόσο, ονομάζοντάς την «sklerose en plaques». Ο όρος αυτός επικράτησε διεθνώς και χρησιμοποιείται μέχρι σήμερα.

Η Παγκόσμια Ημέρα Σκλήρυνσης κατά Πλάκας μας υπενθυμίζει τη σημασία της ενημέρωσης, της έγκαιρης διάγνωσης και της υποστήριξης των πασχόντων, προκειμένου να βελτιωθεί η ποιότητα ζωής τους.

Πώς προκαλείται η σκλήρυνση κατά πλάκας – Τα συμπτώματα και η αντιμετώπιση

Η πολλαπλή σκλήρυνση είναι μια αυτοάνοση νόσος που πλήττει κυρίως νεαρά άτομα, ηλικίας 20 έως 40 ετών, με μεγαλύτερη συχνότητα στις γυναίκες. Στη συγκεκριμένη πάθηση, το ανοσοποιητικό σύστημα, το οποίο φυσιολογικά προστατεύει τον οργανισμό από εξωτερικούς εισβολείς, όπως μικρόβια και ιούς, απορρυθμίζεται και στρέφεται εναντίον της μυελίνης. Η μυελίνη αποτελεί την προστατευτική ουσία που περιβάλλει τους νευρικούς άξονες του εγκεφάλου και του νωτιαίου μυελού.

Η επίθεση του ανοσοποιητικού συστήματος στη μυελίνη διαταράσσει τη σωστή μετάδοση των ηλεκτρικών σημάτων μέσα στο Κεντρικό Νευρικό Σύστημα (ΚΝΣ), επηρεάζοντας τη λειτουργία του. Τα συμπτώματα που εκδηλώνει ο ασθενής εξαρτώνται από την περιοχή του ΚΝΣ που έχει υποστεί τη φλεγμονή ή τη βλάβη.

Τα ακριβή αίτια που προκαλούν την διαταραχή του ανοσοποιητικού που είναι υπεύθυνη για την νόσο αποτελούν αντικείμενο έντονης επιστημονικής έρευνας, αλλά ακόμα και σήμερα δεν έχουν πλήρως αποσαφηνιστεί. Παράγοντες που έχει αποδειχθεί επιστημονικά να παίζουν ρόλο στην εκδήλωση της νόσου είναι:

• Γεωγραφικοί και περιβαλλοντικοί παράγοντες (πιο συχνή εμφάνιση σε ψυχρά κλίματα)
• Γενετική προδιάθεση
• Λοιμογόνοι (ιογενής λοιμώξεις)
• Διατροφικοί παράγοντες και συνήθειες (π.χ. κάπνισμα)

Θεωρητικά οποιαδήποτε λειτουργία του κεντρικού νευρικού συστήματος μπορεί να προσβληθεί από το νόσημα. Οι περισσότεροι ασθενείς όμως εμφανίζουν αιφνίδια και για αρκετές ημέρες πριν να απευθυνθούν στον κατάλληλο ιατρό, τα παρακάτω συμπτώματα:

• Προβλήματα όρασης. Ίσως το πιο συχνό σύμπτωμα στην Πολλαπλή Σκλήρυνση. Μπορεί να περιορίζονται σε θολή όραση έως και μερική ή ολική τύφλωση. Επίσης, ο ασθενής μπορεί να εμφανίσει διπλή όραση (διπλωπία) ή και έντονο, ξαφνικό άλγος οφθαλμού που δεν υποχωρεί.
• Αιμωδίες σε πρόσωπο και άκρα. Πολύ συχνά οι ασθενείς αναφέρουν μούδιασμα ή περίεργες αισθήσεις σε διάφορα σημεία του σώματος σαν ρεύμα, μυρμηγκιάσματα, αλλαγή αντίληψης θερμοκρασίας.
• Κινητικά προβλήματα. Εμφάνιση ξαφνικής αδυναμίας σε κάποιο μέρος του σώματος η οποία μπορεί να είναι μερική ή ολική παράλυση. Αδυναμία στις λεπτές κινήσεις των άνω ή κάτω άκρων, μυών του προσώπου ή και ξαφνική δυσκολία στην βάδιση με αστάθεια, είναι από τα πιο συχνά συμπτώματα που θα κατευθύνουν τον ασθενή στον νευρολόγο.
• Νοητικά προβλήματα. Συχνά οι ασθενείς με Σκλήρυνση Κατά Πλάκας διαμαρτύρονται για διαταραχή στις ανώτερες νοητικές λειτουργίες όπως την συγκέντρωση, την μνήμη, την ταχύτητα επεξεργασίας πληροφοριών και εκτέλεση σύνθετων πράξεων. Χρήζουν ιδιαίτερης προσοχής κατά την αξιολόγηση, ειδικά στις νεότερες ηλικίες, γιατί υπάρχει η τάση να αποδίδονται σε άγχος και να καθυστερεί η διάγνωση.
• Κόπωση. Ασθενείς με Πολλαπλή Σκλήρυνση ιδιαίτερα στα προχωρημένα στάδια της νόσου αναφέρουν πολύ συχνά κόπωση και έλλειψη ενέργειας ψυχικής και σωματικής με αποτέλεσμα να μειώνεται ιδιαίτερα η ικανότητα τους να φέρουν σε πέρας τις καθημερινές τους δραστηριότητες.

Πολύ σημαντικό ρόλο στην διάγνωση της νόσου έχει η ενδελεχής κλινική εξέταση από ειδικό νευρολόγο, ώστε να καθοριστεί ακριβώς το είδος των εξετάσεων που θα ζητηθούν προς διερεύνηση του κάθε ασθενούς. Οι συνήθεις εξετάσεις που χρειάζονται είναι απεικονιστικές (αξονική ή μαγνητική τομογραφία), εξετάσεις αίματος και οφθαλμολογική εξέταση με προκλητά δυναμικά ή/και οπτικά πεδία. Τις περισσότερες φορές για την τελική διάγνωση και επιβεβαίωση του νοσήματος μπορεί να χρειαστεί να γίνει και οσφυονωτιαία παρακέντηση(ΟΝΠ), εξέταση η οποία γίνεται ενδονοσοκομειακά με παραμονή του ασθενούς στην κλινική περίπου για μισή ημέρα. Η εξέταση διενεργείται μόνο από νευρολόγο και γίνεται με τοπική αναισθησία. Το υγρό που λαμβάνεται στέλνεται για ειδικές αναλύσεις.

Εφόσον τεθεί η διάγνωση της νόσου προσδιορίζεται με βάση παγκοσμίως καθορισμένα επιστημονικά κριτήρια που αναθεωρούνται τακτικά (κριτήρια ΜcDonald) για το αν ο ασθενής θα ωφεληθεί να ξεκινήσει κάποια φαρμακευτική αγωγή και ποια αγωγή πρέπει να είναι αυτή. Προφανώς, εφόσον το νόσημα οφείλεται σε διαταραχή του ανοσοποιητικού, όλες οι μέχρι τώρα φαρμακευτικές αγωγές έχουν σαν στόχο το ανοσοποιητικό του ασθενούς με διαφορετικούς μηχανισμούς. Γι’ αυτό χωρίζονται και σε δυο μεγάλες κατηγορίες, τα ανοσοτροποποιητικά και τα ανοσοκατασταλτικά φάρμακα.