Η Μάχη της Γραβιάς: Ο Οδυσσέας Ανδρούτσος νικά τις τουρκικές δυνάμεις υπό τον Ομέρ Βρυώνη
Μετά την ήττα των Ελλήνων στην Αλαμάνα στις 23 Απριλίου 1821, ο δρόμος προς την Ανατολική Στερεά Ελλάδα και την Πελοπόννησο άνοιξε διάπλατα για τους Τούρκους πασάδες, Ομέρ Βρυώνη και Κιοσέ Μεχμέτ. Ο τραγικός θάνατος του Αθανάσιου Διάκου άφησε τους επαναστατημένους Έλληνες χωρίς έναν ικανό ηγέτη, βυθίζοντας τα επαναστατικά κέντρα όπως η Λιβαδειά, τα Σάλωνα και η Αττική σε φόβο. Σε περιοχές όπου ήδη είχε χυθεί αίμα ντόπιων Τούρκων, οι επαναστάτες περίμεναν με τρόμο την ανελέητη εκδίκηση των δύο πασάδων. Έναν μήνα μετά την έναρξη της Επανάστασης, ο ελληνικός αγώνας βρισκόταν σε σοβαρό κίνδυνο. Τον έσωσαν, ωστόσο, η στρατηγική ευφυΐα του Οδυσσέα Ανδρούτσου και οι λανθασμένοι υπολογισμοί του Ομέρ Βρυώνη.
Ο αλβανικής καταγωγής Ομέρ Βρυώνης, αντί να προελάσει στις τρομοκρατημένες περιοχές της Ανατολικής Στερεάς και να περάσει γρήγορα στην Πελοπόννησο, αποφάσισε να ενισχύσει πρώτα τις δυνάμεις του. Πίστευε ότι, αν κέρδιζε την υποστήριξη των Ελλήνων οπλαρχηγών, πολλοί από τους οποίους γνώριζε από την αυλή του Αλή Πασά, θα αποδυνάμωνε την αντίσταση των Πελοποννήσιων επαναστατών. Με αυτή τη λογική είχε επιχειρήσει να προσελκύσει και τον Αθανάσιο Διάκο στις δυνάμεις του, αλλά εκείνος είχε αρνηθεί. Ο Βρυώνης, όμως, δεν είχε καταλάβει τη βαθύτερη σημασία της ελληνικής Επανάστασης. Την αντιμετώπιζε ως μια απλή ανταρσία που μπορούσε εύκολα να κατασταλεί, και όχι ως τον ξεσηκωμό ενός ολόκληρου έθνους που διεκδικούσε την ελευθερία και την αυτοδιάθεσή του.
Εκείνη την περίοδο, στην Ανατολική Στερεά βρισκόταν ο φοβερός Οδυσσέας Ανδρούτσος, ένας έμπειρος αρματολός της περιοχής, που είχε πέσει σε δυσμένεια μετά την πτώση του Αλή Πασά. Από το 1818 ήταν μέλος της Φιλικής Εταιρείας και αφοσιωμένος στον Αγώνα. Ο Ομέρ Βρυώνης, γνωρίζοντας τις εξαιρετικές στρατιωτικές ικανότητές του, είδε σε αυτόν μια ιδανική ευκαιρία για συμμαχία. Του έστειλε επιστολή, απευθυνόμενος σε αυτόν ως παλιός φίλος, προτείνοντάς του συνεργασία ενάντια στους Έλληνες επαναστάτες. Του υποσχέθηκε πλήθος προνομίων και την οπλαρχηγία ολόκληρης της Ανατολικής Στερεάς. Παράλληλα, του πρότεινε να συναντηθούν στη Γραβιά, σε ένα μικρό πλινθόκτιστο χάνι. Ο Ανδρούτσος αποδέχτηκε την πρόσκληση, αλλά με έναν εντελώς διαφορετικό σκοπό στο μυαλό του.
Η διαφωνία στο πολεμικό συμβούλιο στο Χάνι της Γραβιάς
Αμέσως, ο Οδυσσέας Ανδρούτσος συγκάλεσε πολεμικό συμβούλιο στο Χάνι της Γραβιάς, με τη συμμετοχή των οπλαρχηγών Δυοβουνιώτη και Πανουργιά. Στο συμβούλιο εκτιμήθηκε πως ο Ομέρ Βρυώνης σχεδίαζε να κατέλθει στην Πελοπόννησο όχι μέσω του Ισθμού, αλλά από το Γαλαξίδι. Ωστόσο, υπήρξε διαφωνία σχετικά με το σχέδιο αντιμετώπισής του. Ο Ανδρούτσος πρότεινε να δοθεί μάχη στο Χάνι, ενώ οι Δυοβουνιώτης και Πανουργιάς το θεώρησαν ακατάλληλο λόγω της πλινθόκτιστης κατασκευής του και της θέσης του σε ανοιχτό πεδίο.
VIRAL
Εν τω μεταξύ, ο Ομέρ Βρυώνης πλησίαζε στη Γραβιά με 9.000 άνδρες, έχοντας μάθει για την παρουσία του Ανδρούτσου στο Χάνι με μικρή δύναμη. Παρά την πληροφορία αυτή, ο Βρυώνης δεν ανησύχησε, πιστεύοντας ότι ο Ανδρούτσος θα δεχόταν τη συνθηκολόγηση.
Σε μια δεύτερη σύσκεψη, οι Έλληνες οπλαρχηγοί, με μόλις 1.200 άνδρες στη διάθεσή τους, κατέληξαν σε συμφωνία. Ο Δυοβουνιώτης και ο Πανουργιάς θα κατελάμβαναν θέσεις στα γύρω υψώματα, ενώ ο Ανδρούτσος θα υπερασπιζόταν το Χάνι, σε μια τολμηρή αλλά επικίνδυνη αποστολή. Μαζί του στάθηκαν 117 άνδρες, που μετέτρεψαν το πλινθόκτιστο κτίριο σε πρόχειρο, αλλά αποφασιστικό οχυρό.
Το πρωί της 8ης Μαΐου 1821, ο Ομέρ Βρυώνης πλησίασε το Χάνι σε απόσταση βολής. Αμέσως δέχθηκε καταιγισμό πυρών. Κατάλαβε τότε πως ο παλιός του φίλος, ο Ανδρούτσος, δεν ήταν εκεί για διαπραγμάτευση, αλλά για μάχη. Αρχικά, διέταξε επίθεση κατά των ανδρών του Δυοβουνιώτη και του Πανουργιά, τους οποίους κατάφερε να διασκορπίσει στα γύρω βουνά, όπως είχε κάνει και στη Μάχη της Αλαμάνας. Έπειτα, επικεντρώθηκε στο Χάνι και στον Ανδρούτσο.
Σε μια τελευταία προσπάθεια συνθηκολόγησης, έστειλε έναν δερβίση ως αγγελιοφόρο, γνωρίζοντας ότι ο Ανδρούτσος ήταν πρώην Μουσουλμάνος Μπεκταξής. Ο δερβίσης πλησίασε το Χάνι έφιππος, αλλά πριν φτάσει, σκοτώθηκε από ελληνικά πυρά. Οι Οθωμανοί εξαπέλυσαν συνεχείς επιθέσεις στο Χάνι, αλλά ο Ανδρούτσος και οι άνδρες του κρατούσαν σθεναρά τις θέσεις τους.
Κατά το μεσημέρι, ο Ομέρ Βρυώνης διέταξε νέα επίθεση, αλλά κι αυτή απέτυχε. Αργά το απόγευμα, διέταξε κατάπαυση του πυρός, συνειδητοποιώντας το λάθος του. Είχε υποτιμήσει τους Έλληνες και, από υπερβολική αυτοπεποίθηση, εκστράτευσε χωρίς πυροβολικό. Αποφάσισε να αποσύρει προσωρινά τις δυνάμεις του για να φέρει κανόνια από τη Λαμία, με σκοπό να ισοπεδώσει το Χάνι την επόμενη μέρα.
Ο Ανδρούτσος, προβλέποντας την κίνηση αυτή, αποφάσισε να δράσει. Στις 2 τα ξημερώματα της 9ης Μαΐου, με 110 άνδρες (αφού έξι είχαν σκοτωθεί), πραγματοποίησε ηρωική έξοδο. Αιφνιδίασαν τις τουρκικές φρουρές που φρουρούσαν το Χάνι και χάθηκαν μέσα στα χωράφια.
Η Μάχη στο Χάνι της Γραβιάς κόστισε στον Ομέρ Βρυώνη πάνω από 300 νεκρούς και 200 τραυματίες. Το ηθικό του στρατού του κλονίστηκε, ενώ ο ίδιος δίστασε να συνεχίσει την εκστρατεία του προς την Πελοπόννησο. Για λίγο καιρό, ένας σοβαρός κίνδυνος για την περιοχή είχε αποφευχθεί. Ο Οδυσσέας Ανδρούτσος καθιερώθηκε ως αδιαμφισβήτητος ηγέτης της Ανατολικής Στερεάς.
0 ΣΧΟΛΙΑ