Πρωτομαγιά: Ο συμβολισμός του στεφανιού και ο λόγος που τρέχουμε να… πιάσουμε τον Μάη

Athensmagazine Ορίστε μας ως προτεινόμενη πηγή ειδήσεων στο Google

Η Πρωτομαγιά γιορτάζεται κάθε χρόνο σε έναν φόρο τιμής στο εργατικό κίνημα, αν και για ορισμένους η μέρα αυτή είναι μια αφορμή για ορισμένους να ξεφύγουν λίγο από τη ρουτίνα τους, κάνοντας ίσως κάποια εκδρομή για να… πιάσουν τον Μάη.

Άλλωστε, πολύ πριν καθιερωθεί ως εργατική επέτειος και αργία, η Πρωτομαγιά αποτελούσε ημέρα αφιερωμένη στον εορτασμό της άνοιξης και της αναγέννησης της φύσης μετά τον χειμώνα. Πολλές παραδόσεις και έθιμα έχουν συνδεθεί με αυτή τη μέρα σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας, καθώς παλαιότερα ήταν επίσης φορτισμένη με μεταφυσικές δοξασίες.

Το πιο διαδεδομένο από αυτά τα έθιμα είναι το πρωτομαγιάτικο στεφάνι. Φτιαγμένο από λουλούδια της εποχής, το στεφάνι στολίζει την είσοδο των σπιτιών, καλωσορίζοντας την άνοιξη στο απόγειό της.

Η ερώτηση που ακούγεται σχεδόν πάντα την επόμενη ημέρα είναι: «Έπιασες τον Μάη;». Με αυτήν την ερώτηση, οι άνθρωποι θέλουν να μάθουν αν πέρασες χρόνο στη φύση, αν μάζεψες λουλούδια, αν απόλαυσες την ημέρα και γιόρτασες την άνοιξη με χαρά και ανεμελιά.

Ο συμβολισμός του μαγιάτικου στεφανιού

Το μαγιάτικο στεφάνι κατασκευάζεται από βέργα ευλύγιστου και ανθεκτικού ξύλου, συνήθως από κληματαριά, ή από σύρμα, πάνω στο οποίο στερεώνονται τα λουλούδια. Σύμφωνα με την παράδοση, στο τέλος ο νοικοκύρης του σπιτιού τοποθετούσε στο κάτω μέρος του στεφανιού ένα ολόκληρο σκόρδο, ως φυλαχτό για προστασία από το «κακό μάτι».

Απαραίτητη ήταν η ύπαρξη μεταξύ των λουλουδιών και χλωρών κλαδιών, φυτών αποτρεπτικών του κακού, όπως τσουκνίδα, σκόρδο, δαιμοναριά, αγκάθια. Σε ορισμένες περιοχές οι μαγικές ενέργειες για υγεία συνοδεύονται από ομαδικές εκδηλώσεις, όπως αγερμούς (παιδιά στεφανωμένα με λουλούδια και κρατώντας κλαδιά καρποφόρων δένδρων έλεγαν τραγούδια του Μάη:

Μάη, Μάη χρυσομάη ,τί μας άργησες;
να μας φέρεις τα λουλούδια και την άνοιξη; ή
Μάη, Μάη δροσερέ κι Απρίλη λουλουδάτε (με τα ρόδα) κ.ά.

Συμβολίζει την αναγέννηση της φύσης και όλα τα σπίτια, έκτος από εκείνα που έχουν πένθος, φτιάχνουν στεφάνι για προστασία από το μάτι καθώς και υγεία και ευημερία.

Το μαγιάτικο στεφάνι θα παραμείνει στο σπίτι μέχρι τα μέσα του καλοκαιριού. Στη γιορτή του Αη Γιάννη του Κλείδωνα το ρίχνουν στη φωτιά. Ανάβουν φωτιές σε δρόμους και πλατείες και πηδούν πάνω από τη φωτιά τρεις φορές, τρέχοντας.

Τα έθιμα στην Ελλάδα

• Στη Σέριφο κρεμούν από το προηγούμενο βράδυ στην πόρτα στεφάνια από τσουκνίδα, λουλούδια και σκόρδο.
• Στη Σύμη βάζουν κλωνάρια ελιάς, αγκαθιού και μαύρης συκιάς.
• Στην Πάργα, τα παιδιά ανήμερα της Πρωτομαγιάς πηγαίνουν από σπίτι σε σπίτι και τραγουδούν το τραγούδι του Μαγιού και κρατάνε στα χέρια τους κλωνάρια πορτοκαλιάς ή νεραντζιάς γεμάτα άνθη.
• Στην Εύβοια συνδυαστικά με τα λουλούδια γίνεται και παράκληση για βροχή με στόχο την καρποφορία.
• Στα Μέγαρα την παραμονή της Πρωτομαγιάς τελείται το έθιμο του Μάη. Οι αρραβωνιασμένες νέες κοπέλες φορώντας την νυφική παραδοσιακή φορεσιά, τα «κατηφένια», προσφέρουν ως ένδειξη σεβασμού ένα στεφάνι λουλουδιών στην μέλλουσα πεθερά τους. Μαζί με το στεφάνι προσφέρουν και μια κεντητή κουλούρα ψωμιού και κόκκινα αυγά.