Τα πραγματικά γυμνά του Μοντιλιάνι
Μια γυμνή γυναίκα του Μοντιλιάνι μοιάζει να ενσαρκώνει την τέλεια γυναίκα. Ερωτική μέσα στα υπέροχα χρώματα του δέρματος και των μαλλιών της και μέσα στον ρεμβασμό της. Καθόλου σαν τα γυμνά του Λούσιαν Φρόιντ και του Φράνσις Μπέικον, γεμάτα κρυφές αγωνίες. Η γυμνή γυναίκα του Μοντιλιάνι μοιάζει συνέχεια της θηλυκής ομορφιάς που ξεκίνησε με την Αφροδίτη.
Αυτήν τη γυναίκα και τις όμοιές της αντικρίζει ο επισκέπτης στην έκθεση «Ο Μοντιλιάνι και τα μοντέλα του», της Βασιλικής Ακαδημίας του Λονδίνου. Κέντρο της, τα γυμνά που ζωγράφισε μεταξύ του 1917 και 1919. Οι κριτικοί είναι επ’ αυτών διχασμένοι. Αλλοι θεωρούν τον ζωγράφο ως τον δεξιοτέχνη της μονοτονίας και άλλοι ως τον δημιουργό αισθησιασμού και τρυφερότητας. Στη ζωή ο Αμεντέο Μοντιλιάνι δεν ήταν, όπως γράφει η Μαίρη Ρίντελ στην «Ομπζέρβερ», ούτε το ένα ούτε το άλλο. Υπήρξε γνωστός μέθυσος, αλλά και αρπακτικό για τις γυναίκες που ζωγράφιζε. Ηταν εκείνος που διατεινόταν ότι «το να ζωγραφίζεις μια γυναίκα ισοδυναμεί με το να την κατέχεις». Ισως να κοιμήθηκε με όσες ζωγράφισε. Αλλά δεν τις κατείχε. Μετά το ποζάρισμα, επέστρεφαν εκεί απ’ όπου ήρθαν, ίσως κάποιο μπαρ. Ισως αυτές να ήταν οι τυχερές.
Οι μόνιμες μούσες του, που τα πορτρέτα τους βρίσκονται στην έκθεση, ήταν συχνά αντικείμενα βίας. Μιας χάραξε το πρόσωπο με σπασμένο γυαλί και μια άλλη την πέταξε από το παράθυρο· όταν κλαμένη και αιμόφυρτη, τη μετέφεραν μέσα, ο Μοντιλιάνι αρκέστηκε να πει non mea culpa, δεν ήταν σφάλμα μου.
Η τελευταία ερωμένη του ήταν η Ζαν Εμπιτέρν που την προσωπογραφία της, από τον εραστή της, συχνά αποκαλούν «Μαντόνα» εξαιτίας της ηρεμίας της η οποία φέρνει γαλήνη και ζεστασιά στον κόσμο. Εάν αυτή ένιωσε αυτά τα πράγματα πλάι στον Μοντιλιάνι είναι άγνωστο. Ο δεσμός τους ξεκίνησε στα 19 της χρόνια και συχνά υπέστη τη βίαιη συμπεριφορά του. Ενας παρατηρητής τον περιέγραψε κάποτε «άγριο τρελό». Πηγαίνοντας να δηλώσει τη γέννηση της κόρης του μέθυσε στον δρόμο και δεν έφτασε ποτέ στο δημαρχείο. Πέντε μήνες αργότερα, η Ζαν ήταν έγκυος· παρά, όμως, την εγκυμοσύνη της φρόντισε τον Μοντιλιάνι όταν αρρώστησε με φυματιώδη μηνιγγίτιδα. Μέρες μόλις μετά τον θάνατό του, αυτοκτόνησε πηδώντας από το παράθυρο, με το παιδί τους ακόμη στην κοιλιά της.
VIRAL
Είναι περίεργο γιατί στους καλλιτέχνες επιτρέπεται να φέρονται με τρόπο που είναι απαράδεκτος στους άλλους. Η δυστυχία, όμως, των γυναικών του Μοντιλιάνι δεν εμποδίζει την εκτίμηση του ταλέντου του. Η ανάρμοστη στάση και συμπεριφορά του κρύβει μια καλλιτεχνική ευφυΐα. Ο ρόλος του κριτικού δεν επεκτείνεται στην ηθική και έχει περάσει πολύς καιρός από τότε που ο Κάιζερ Γιουλιέλμος «διέταζε» τον Μουνκ να γίνει πιο ανάλαφρος και από τότε που η γαλλική αστυνομία έκλεισε την έκθεση του Μοντιλιάνι, το 1920, επειδή παρουσίαζε ακάλυπτο το εφήβαιο.
Στοιχειωμένος ήταν και ο ίδιος. Η έκθεση «Εξεγερμένοι και μάρτυρες» στην Εθνική Πινακοθήκη του Λονδίνου, δείχνει μικρούς και μεγάλους καλλιτέχνες να υποδύονται βασανισμένα άτομα. Το ιδανικό πρόσωπο γι’ αυτό είναι ο Μοντιλιάνι. Αδιαφορώντας για τους τύπους και τις συμβάσεις, εκτοξεύθηκε στο πάνθεον των Τζέιμς Ντιν, Τζεφ Μπάκλι, Κουρτ Κομπέιν και των άλλων που έζησαν βίαια και λίγο. Τέτοιοι άνθρωποι προκαλούν παράπλευρες απώλειες. Γιατί, όμως, τόσα χρόνια μετά, ενδιαφέρει η περίπτωση των γυναικών του Μοντιλιάνι; Ενας λόγος είναι ότι η τέχνη δεν αποσυνδέεται από την κοινωνία. Χογκάρθειες αποκαλούνται και σήμερα οι μέθυσες σκηνές, από τις εικόνες του Χόγκαρθ στη Βρετανία του 18ου αιώνα. Η «Γκερνίκα» του Πικάσο είναι ο επιτάφιος του Ισπανικού Εμφυλίου γενικά και κραυγή κατά του φασισμού. Βέβαια ο Μοντιλιάνι δεν φιλοδόξησε ποτέ να γίνει Γκόγια, όμως, η ζωή πίσω από την τέχνη στα πορτρέτα του, έχει ένα μήνυμα και για τη σύγχρονη εποχή. Ο μεταφεμινισμός ταλαντεύεται προς τον προφεμινισμό. Η διασημότητα μαγνητίζει τα κορίτσια, τραβώντας τα προς ένα υπερσεξουαλικό κόσμο. Ετσι τουλάχιστον θέλουν οι μοντέρνες θεωρίες. Είτε τούτο είναι σωστό είτε όχι, οι γυναίκες του Μοντιλιάνι με τα άδεια μάτια και το πλούσιο στήθος, τα κορίτσια αυτά τα ανώνυμα και άψυχα, ήταν τα πρώτα δείγματα του πολιτισμού της φήμης και της διασημότητας. Ερχονταν από το πουθενά όπου και επέστρεφαν όταν ο ρόλος τους είχε τελειώσει.
Τούτο δεν αποτελεί άρνηση της τέχνης του Μοντιλιάνι. Τα λιγότερο φθαρμένα γυμνά του μοιάζουν με γυναίκες βυθισμένες στην ονειροπόληση, αντί για σύντροφοι ενός αποτρελαμένου από το αψέντι. Και όμως, είναι δάσκαλος της ομορφιάς και είναι κρίμα που γίνεται μόνον έτσι αποδεκτός στη Βρετανία, δίχως καμιά μνεία της άσχημης πλευράς του. Οι γυναίκες του Μοντιλιάνι υπενθυμίζουν σχεδόν ένα αιώνα μετά, ότι οι γυναίκες που δέχονται το φως της διασημότητας, πληρώνουν πολύ ακριβό αντίτιμο.
Πηγή: kathimerini.gr
0 ΣΧΟΛΙΑ